Ευαίσθητα άτομα στην νεοελληνική πραγματικότητα

Τα άτομα με ιδιαίτερη ευαισθησία, ή εξαιρετικά ευαίσθητα άτομα, στα Αγγλικά HSP, δεν είναι τα άτομα που έχουν χαρακτηριστεί ή αυτοχαρακτηριστεί σαν υπερευαίσθητα. Στην πραγματικότητα η υπερευαισθησία είναι μια δικαιολογία για πολλά άτομα, ευαίσθητα και μη, για να αποφύγουν τη ζωή. Δεν τα κατακρίνω, υπάρχουν πολλές δικαιολογίες και όλοι υιοθετούμε κάποιες κατά περιόδους.

Το θέμα είναι λοιπόν τα άτομα με ιδιαίτερη ευαισθησία και πως επιβιώνουν στην Ελληνική πραγματικότητα.
Αυτά τα άτομα είναι αρκετά πιο ευάλωτα, όχι διότι είναι αδύναμα αλλά διότι έχουν ένα πιο ελεύθερο και λιγότερο βίαιο τρόπο να βλέπουν τα πράγματα, που συχνά αντιμετωπίζεται από τον περισσότερο κόσμο σαν απειλή. Όπως ακριβώς τα παιδιά που είναι εξαιρετικά ευάλωτα, ειδικά επειδή δεν έχουν μάθει ακόμα να καταπίνουν τις σκέψεις τους.

Η Ελληνική πραγματικότητα έχει πολλά στοιχεία που δεν επιτρέπουν ελευθερία στη σκέψη. Και είναι λογικό, μετά από πολλά προβλήματα, πολέμους, δικτατορίες και εμφυλίους, ο καθένας να προσπαθεί να θωρακιστεί και να προστατέψει τα κεκτημένα του, υλικά και πνευματικά. Ο Νεοέλληνας αντιδρά άμεσα, σχεδόν αυτόματα σε κάθε νέο, κάθε διαφορετικό, κάθε τι που μπορεί να τον σηκώσει από την καρέκλα του, ακόμα και αν αυτή η καρέκλα είναι γεμάτη καρφιά.

Τα ευαίσθητα άτομα, από τη φύση τους, αν θέλετε από την κατασκευή του οργανισμού τους, δεν “καταπίνουν” ότι τους προσφέρεις, το αναλύουν, το βλέπουν από πολλές απόψεις και οπτικές γωνίες. Όλα τα ευαίσθητα άτομα που γνωρίζω, περιλαμβανομένου και εμού, αμφισβητούν όλα τα ιστορικά, πολιτικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά δεδομένα που σερβίρουν το σχολείο, τα μέσα και η κοινωνία. Ξέρουν πολύ καλά ότι έχουν γραφτεί από ανθρώπους και οι άνθρωποι σε δύσκολες εποχές τείνουν να γίνονται δογματικοί.

Στην οικογένεια, σε μία χώρα που τα παιδιά, από νοοτροπία, δεν έχουν και πολλά δικαιώματα, και υπάρχει ακόμα η έννοια της τιμωρίας, ακόμα και αν ο μεγάλος έχει άδικο, τα ευαίσθητα παιδιά μεγαλώνουν με την υποχρέωση να παίξουν ρόλους που δεν τους ταιριάζουν. Η τρομερή καταπίεση που έχουν λάβει οι γονείς στο παρελθόν ξεσπάει σαν μπόρα πάνω στα παιδιά, με ανόητους κανόνες και κανονισμούς, συνεχίζοντας μια δικτατορία που ενώ έχει φύγει εδώ και πολλά χρόνια την κουβαλάμε ακόμα στο κεφάλι μας.

kryfo skoleioΓια τους ίδιους λόγους η παιδεία δεν έχει ακόμα γίνει εντελώς ελεύθερη, η εκπαίδευση στο σπίτι απαγορεύεται, απαγορεύτηκε επί χούντας και ακόμα δεν έχει επιτραπεί, οι δάσκαλοι δεν έχουν επιλογές βιβλίων αλλά μόνο ένα για κάθε μάθημα και τάξη για να διδάξουν, η ιστορία και τα θρησκευτικά δεν δέχονται αντιρρήσεις και γενικά η ελεύθερη σκέψη και η αμφισβήτηση πολεμάται, τα ευαίσθητα άτομα δεν χωράνε. Επίσης υπάρχει και η αυτόματη αντίδραση, κριτική και κακοποίηση από τα "δυνατότερα" παιδιά που μεταφέρουν τις δικές τους τραυματικές εμπειρίες εκεί που τους παίρνει, σε άτομα που είναι ευαίσθητα και ειρηνικά. 

Στην ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση ο δογματισμός είναι διπλός, αφού άλλες δυνάμεις, πολιτικές κυρίως, επίσης “μάχονται” για την επικράτησή τους, οι ευαίσθητες, λογικές και μη δογματικές φωνές καταπνίγονται, και μάλιστα πολύ εύκολα αφού δεν έχουν νοοτροπία πολεμιστή, απλά πιο ελεύθερο τρόπο σκέψης.

Στην επαγγελματική ζωή ο μη καθιερωμένος τρόπος εργασίας, που από τη φύση τους ακολουθούν οι ευαίσθητοι και που είναι σχεδόν πάντα πολύ πιο αποτελεσματικός, όχι απλά δεν υποστηρίζεται από την εργοδοσία που φοβάται ότι θα χάσει τον έλεγχο αλλά καταπολεμάται και από τους συναδέλφους ή από συνδικαλιστικά όργανα διότι μπορεί να είναι πολύ πιο παραγωγικός, πράγμα απαράδεκτο, φυσικά, εφόσον η νοοτροπία είναι ότι εμείς και τα αφεντικά είμαστε σε αντίπαλα στρατόπεδα.

Στην επιχειρηματικότητα επίσης υπάρχουν άπειρα εμπόδια, ξεκινώντας από την απαράδεκτη και άχρηστη γραφειοκρατία, που φτάνει στο σημείο να γίνεται εχθρική προς αυτόν που υποτίθεται ότι υπηρετεί, τον ανταγωνισμό που είναι, κατά κανόνα, βρώμικος και ύπουλος, κάτι που το ευαίσθητο άτομο δεν μπορεί να καταλάβει και να υιοθετήσει, τους εργαζόμενους που δεν μπορούν να συντονιστούν με νέους τρόπους διοίκησης, αν είναι πιο ελεύθεροι (leadership) τους εκμεταλλεύονται για να αποφύγουν να δουλεύουν (προσωπική εμπειρία).

Τα μέσα “ενημέρωσης” (τα εισαγωγικά ισχύουν) λειτουργούν επίσης με ένα κουτσομπολίστικο ή θυμωμένο τρόπο για να αυξήσουν τις πωλήσεις και δεν λαμβάνουν υπόψιν τις απόψεις, ούτε του κοινού αλλά ούτε και αυτών που στελεχώνουν τις ίδιες τις επιχειρήσεις ενημέρωσης, κυριολεκτικά επιβάλλοντας έναν ανόητο και ανεγκέφαλο τρόπο έκφρασης ακόμα και από αυτούς που δεν είναι ανόητοι ή ανεγκέφαλοι.

Και ο κόσμος γενικά έχει ένα τρόπο να κρίνει αυτόματα, όχι με λογική ή ένστικτο αλλά ανακλαστικά και χωρίς να προηγηθεί επεξεργασία της πληροφορίας. Σε μια χώρα που πολλοί μάχονται ενάντια σε όποιους τους στερούν την ευτυχία, αλλά την ίδια ευτυχία δεν την έχουν νομιμοποιήσει ακόμα οι ίδιοι οι μαχητές, όπου οι τρόποι έκφρασης είναι τρόποι γκρίνιας, και οποιοσδήποτε δίνει λύση στη μιζέρια αντιμετωπίζεται το ίδιο με αυτόν που την προκαλεί, δεν υπάρχει χώρος για ευαίσθητους.

Και όμως υπάρχει χώρος αν οι ευαίσθητοι μάθουν μερικούς βασικούς τρόπους, όχι απλά επιβίωσης αλλά ζωής με υψηλή ποιότητα.

Τις ιδέες μας, που είναι πρωτοποριακές και δημιουργικές τις μοιραζόμαστε μόνο με αυτούς που μπορούν να τις αντέξουν.
Αν δεν μας αρέσει μια δουλειά έχουμε δικαίωμα να την αλλάξουμε. Αυτό δεν είναι απλά δικαίωμα αλλά και υποχρέωση προς τον εαυτό μας.
Αν στην επιχείρησή μας δεν έχουμε υποστήριξη από τους εργαζόμενους, δεν φεύγουμε εμείς(!), διώχνουμε αυτούς. Επιλέγουμε άτομα που από την πρώτη επαφή νοιώθουμε ότι έχουν μεράκι και απολαμβάνουν τη δουλειά τους.
Αν θέλουμε να δοκιμάσουμε πόσο έτοιμα είναι τα μέλη μιας ομάδας σε μια καινούρια ιδέα απλά δοκιμάζουμε με κάτι πιο ελαφρύ και βλέπουμε αντιδράσεις. Οι πιο συνηθισμένες αντιδράσεις σε νεωτερισμούς είναι “καινούριο φρούτο είναι αυτό;” ή “τι θα ακούσουμε ακόμα”. Αν βρείτε τέτοιες αντιδράσεις φύγετε τρέχοντας. Δεν είναι έτοιμοι για πρόοδο, προτιμάνε τον πόνο από την ευτυχία.
(πόσα έχω ακούσει για το coaching, και πόσα είχα ακούσει πριν από 14 χρόνια όταν ήμουν πρωτοπόρος στα βιολογικά προϊόντα στην Ελλάδα. Μέχρι και για βιολογικό πόλεμο με κατηγορούσαν)
Οι φίλοι μας δεν είναι απαραίτητα με το μέρος μας, αν εμείς ωριμάζουμε κάποιοι άνθρωποι θα μείνουν αναπόφευκτα πίσω.
Τίποτα δεν είναι δεδομένο, αυτό το ξέρεις έτσι και αλλιώς απλά στο επιβεβαιώνω.
Ψάξε και βρες εναλλακτικούς τρόπους από αυτούς που προσφέρει το σύστημα ή η παράδοση, είναι σχεδόν σίγουρο ότι αυτοί δεν σου πάνε. Και υπάρχουν πολλοί τρόποι, αρκεί να απελευθερώσεις το νου σου από τα πρέπει και τις ενοχές που σου επιβάλλουν οι άλλοι.

Αγάπησε περισσότερο τον εαυτό σου και πέρνα πιο πολύ χρόνο σε ήρεμο περιβάλλον με τις σκέψεις σου και τις ιδέες σου.
Υπάρχουν πολλά ακόμα
μικρά και εύκολα στη χρήση μυστικά για την επιβίωση αλλά και την ωρίμανση ενός ευαίσθητου.

Το κυριότερο απ' όλα ζήτα βοήθεια για να αλλάξεις την νοοτροπία σου, από αυτή που σου έχουν επιβάλλει όλα αυτά που προανέφερα (σχολείο, κοινωνία, νόμοι, οικογένεια) σε αυτή που είναι δικιά σου και πηγάζει από το αλάνθαστο ένστικτό σου. Βρες ανθρώπους με πάθος για να σε βοηθήσουν, όχι με δυνατά χαρτιά αλλά με αγάπη για σένα και αυτό που κάνουν.

Όσο για τους όχι τόσο ευαίσθητους που τυχαίνει να διαβάζουν αυτό το άρθρο και θέλουν να βοηθήσουν τα ευαίσθητα άτομα που έχουν γύρω τους, (παιδιά, συζύγους, φίλους, μαθητές, υπαλλήλους ή συνεργάτες) απλά αποδεχτείτε τον τρόπο σκέψης τους, δώστε τους απεριόριστο χώρο να αναπτυχθούν και δείξτε τους εμπιστοσύνη. Μπορείτε να μάθετε από αυτά τα άτομα περισσότερα από όσα μπορείτε να τους διδάξετε.