Διπλός Μεσαίωνας

Κατά τον μεσαίωνα όταν το δόγμα κυριαρχούσε στη τότε γνωστή γη δεν υπήρχε πολύς χώρος για άλλες θεωρίες ή αλήθειες. Η επιστήμη και οι επιστήμονες ήταν καταδικασμένοι εκτός αν απλώς υπηρετούσαν το δόγμα. Φυσικά υπήρξαν πολλοί φωτισμένοι άνθρωποι, επιστήμονες, φιλόσοφοι και λογοτέχνες που με κίνδυνο της ζωής τους προσπαθούσαν να ανοίξουν τον κόσμο σε νέες ιδέες και θεωρίες.

Σήμερα φυσικά τα πράγματα έχουν αλλάξει.

Ή μήπως όχι;

Γιατί αναρρωτιέμαι; Λοιπόν σήμερα, τον 21ο αιώνα γίνεται η μεγάλη αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο θεωρίες της γέννησης του σύμπαντος και της εξέλιξης των ειδών. Από τη μία είναι η θεωρία της μεγάλης έκρηξης (big bang) και στη συνέχεια η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου, από την άλλη είναι η «θεωρία» του ευφυούς σχεδιασμού που στην ουσία συνεχίζει την μεγάλη θρησκευτική παράδοση με λίγο νερό στο κρασί της.

Όμως ενώ έγιναν μεγάλες μάχες και αγώνες για την ελεύθερη έκφραση και έρευνα, τώρα αυτές οι δύο θεωρίες κυριαρχούν, και στην πραγματικότητα καταπιέζουν την ανθρωπότητα με το ότι πρέπει να επιλέξει «με ποιούς θα πάει και ποιούς θα αφήσει». Η τιμωρία φυσικά δεν είναι κάψιμο στην πυρά αλλά ενοχή, απομόνωση και ίσως να θεωρηθούμε βλάκες. Μεσαίωνας light επί δύο λοιπόν.

Το παιχνίδι είναι γνωστό. Και οι δύο θεωρίες βγάζουν τον άνθρωπο και τα άλλα είδη έξω από τις επιλογές και την εξέλιξη. Στην μια περίπτωση ο Θεός έφτιαξε τα πάντα και με την ευφυία του, ίσως δεν έπλασε τον Αδάμ από λάσπη αλλά επέτρεψε την εξέλιξή του ώστε να γίνει τέλειος (?). Στην άλλη περίπτωση όλα είναι τυχαία. Δεν υπάρχει μεγάλος ή μικρός νους πίσω από την εξέλιξη, απλώς είμαστε καρυδότσουφλα που κατευθύνονται (εξελίσσονται) τυχαία με την πορεία του ποταμού προς τον καταρράκτη (καταστροφή).

Και όμως και οι δυο κλάδοι, και ο θεολογικός και ο επιστημονικός μας ζητάνε να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Η θρησκεία μας θυμίζει συνέχεια ότι αν δεν κάνουμε το σωστό θα καούμε στην αιώνια πυρά και ότι ο λόγος που καταντήσαμε έτσι είναι διότι δεν κάναμε το σωστό μέχρι τώρα. Η επιστήμη, ειδικά η κβαντική φυσική, μας θυμίζει ότι εμείς αποφασίζουμε, εμείς επιλέγουμε τι θα συμβεί. Ο κόσμος είναι μια άπειρη σειρά από πιθανότητες και ο παρατηρητής αποφασίζει ποια θα γίνει πραγματικότητα.

Ξέρετε λοιπόν γιατί ενώ όλες οι θεωρίες μας ρίχνουν το μπαλάκι καμμία δεν το παραδέχεται ότι εμείς αποφασίζουμε για τη ζωή μας; Διότι εμείς και μόνο εμείς προσπαθούμε να το αποφύγουμε. Μήν ξεχνάμε ότι και οι θεολόγοι και οι επιστήμονες είναι άνθρωποι σαν εμάς. Είναι εμείς. Άρα όταν έρχεται η ώρα να πάρουμε τις αποφάσεις πετάμε το μπαλάκι στον Θεό ή στη φύση. Εμείς δεν ξέρουμε τίποτα, είμαστε απλώς θύματα των περιστάσεων.

Τα πάντα λοιπόν είναι στα χέρια μας και στις αποφάσεις μας. Απλώς πρέπει να αποσυνδέσουμε την ευθύνη από την ενοχή (και αυτή η σύνδεση είναι βολική) και να αποφασίσουμε, σε όλα τα επίπεδα, (από το επίπεδο της δημιουργίας του κόσμου μέχρι το τι κάλτσες θα φορέσουμε σήμερα) να αναλάβουμε την ευθύνη σταματώντας να κατηγορούμε άλλους και να κλαίμε για τη μοίρα μας.

Πως το κάνουμε αυτό; Σταματώντας να ασχολούμαστε με δευτερεύοντα, ασήμαντα και σοβαροφανή πράγματα, ανοίγοντας το νου μας σε όλα τα δώρα που έχουμε, αισθήσεις, έμπνευση, διαίσθηση, λογική και συναίσθημα και αποφασίζοντας τι θέλουμε για την επόμενη στιγμή, για την ημέρα μας, για τη ζωή μας, για τη γή και για το σύμπαν. Όλα είναι στα χέρια μας και το μόνο που χρειάζεται είναι εξάσκηση για να ξεφορτωθούμε τις άχρηστες και επικίνδυνες φωνές μέσα μας και γύρω μας.

Και όπου δεν τα καταφέρνουμε ζητάμε βοήθεια.

Αντώνης